Η νηστεία στην Ορθόδοξη παράδοση δεν είναι πάντα ίδια. Άλλες μέρες είναι αυστηρή, άλλες πιο ήπια και άλλες σχεδόν καταργείται. Όροι όπως «κατάλυση λαδιού» ή «κατάλυση εις πάντα» μπερδεύουν συχνά όσους προσπαθούν να καταλάβουν τι ισχύει τελικά. Τι σημαίνουν όμως στην πράξη, και πώς διαβάζουμε σωστά το ημερολόγιο της νηστείας;
Τι σημαίνει νηστεία με απλά λόγια
Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, η πλήρης νηστεία σημαίνει ότι:
- επιτρέπεται μία φορά φαγητό την ημέρα
- βάζουμε στο τραπέζι ξηρά τροφή, χωρίς λάδι και χωρίς κρασί
Έτσι, οτιδήποτε «χαλαρώνει» αυτό το πλαίσιο θεωρείται λύση ή κατάλυση, ανάλογα με το τι ακριβώς επιτρέπεται.
Τι είναι η «κατάλυση»
Η λέξη κατάλυση σημαίνει κυριολεκτικά χαλάρωση του κανόνα. Στη νηστεία χρησιμοποιείται για να δείξει ότι:
- η ημέρα παραμένει νηστίσιμη
- αλλά επιτρέπεται κάτι που κανονικά απαγορεύεται
- δεν σημαίνει ότι «δεν νηστεύουμε καθόλου».
Οι βασικοί τύποι κατάλυσης
Κατάλυση οίνου και ελαίου
- επιτρέπεται λάδι και κρασί
- δεν επιτρέπονται ψάρι, κρέας, γαλακτοκομικά. Είναι η πιο συνηθισμένη μορφή «ελαφριάς» νηστείας
Κατάλυση ιχθύος
- επιτρέπεται ψάρι, λάδι και κρασί
- δεν επιτρέπεται το κρέας και τα γαλακτοκομικά
- παραμένει νηστεία, αλλά σημαντικά πιο χαλαρή
Κατάλυση εις πάντα στη νηστεία
- επιτρέπονται όλα τα φαγητά
- ουσιαστικά δεν υπάρχει διατροφικός περιορισμός
Πώς διαβάζουμε σωστά το ημερολόγιο της νηστείας
Αντί να θυμόμαστε κανόνες, αρκεί να κάνουμε τρεις απλές ερωτήσεις:
- Είναι περίοδος νηστείας;
- Αν ναι, τι είδους γιορτή είναι σήμερα;
- Υπάρχει κατάλυση και ποια;
Το ημερολόγιο της νηστείας
Περίοδοι χωρίς νηστεία (κατάλυση εις πάντα) – Τρώμε κανονικά, χωρίς περιορισμούς
- 25 Δεκεμβρίου – 4 Ιανουαρίου
- Η εβδομάδα μετά το Πάσχα
- Η εβδομάδα του Αγίου Πνεύματος
Περίοδοι με ελαφριά νηστεία (κατάλυση λαδιού)
- σε αρκετές περιόδους του έτους
- επιτρέπεται λάδι και κρασί
- η νηστεία παραμένει, αλλά είναι πιο ήπια
Περίοδοι αυστηρής νηστείας – Σε μεγάλες γιορτές όπως η Σαρακοστή
- υπάρχουν μέρες χωρίς λάδι
- υπάρχουν μέρες με κατάλυση λαδιού
- και συγκεκριμένες γιορτές με κατάλυση ψαριού
Δεν είναι όλες οι μέρες ίδιες και αυτό είναι συνειδητή επιλογή της παράδοσης.
Γιατί υπάρχει αυτή η διαφοροποίηση
Η νηστεία δεν σχεδιάστηκε ως διατροφικό πρόγραμμα, αλλά ως πνευματική άσκηση. Γι’ αυτό και:
- δεν εφαρμόζεται με απόλυτη αυστηρότητα σε όλους
- προβλέπει εξαιρέσεις, γιορτές και βαθμίδες
- αφήνει χώρο για προσωπική διάκριση και καθοδήγηση
Δείτε επίσης
25 νόστιμες χορτοφαγικές συνταγές που δεν τους λείπει τίποτα
