Λίγα πρέμνα από σχεδόν εξαφανισμένες ελληνικές ποικιλίες, συνήθως διάσπαρτα σε παλιούς αμπελώνες, έμοιαζαν σαν να περιμένουν τους τολμηρούς οινοποιούς που θα ανακαλύψουν τα χαρίσματά τους και θα τους ξαναδώσουν ζωή.
Η Ελλάδα έχει την τύχη, ως αρχαία αμπελουργική χώρα, αλλά και ως εμπορικό και πολιτισμικό σταυροδρόμι, να διαθέτει έναν τεράστιο πλούτο γηγενών ποικιλιών σταφυλιού, που μπορεί να ξεπερνούν, ακόμα και κατά πολύ, τις 300. Η συστηματική καλλιέργεια των περισσότερων από αυτές εγκαταλείφθηκε τις δεκαετίες που πέρασαν για ποικίλους λόγους, είτε κοινωνικούς –πόλεμοι, εσωτερική μετανάστευση, εγκατάλειψη της υπαίθρου– είτε τεχνικούς – φτωχή απόδοση σε καρπό, δυσκολίες στην καλλιέργεια κ.ο.κ.
Έτσι έμειναν από την καθεμία λίγα πρέμνα, συνήθως διάσπαρτα σε παλιούς αμπελώνες, περιμένοντας με έναν τρόπο τους τολμηρούς οινοποιούς που θα ανακαλύψουν τα χαρίσματά τους και θα τους ξαναδώσουν ζωή. Κάτι που συμβαίνει εντατικά την τελευταία δεκαετία ή λίγο παραπάνω, αν και για κάποιες η πορεία προς τη δόξα ξεκίνησε κυριολεκτικά νωρίτερα, όπως στην περίπτωση του Μαυροτράγανου ή του Αυγουστιάτη. Χωρίς να διεκδικούμε δάφνες λεπτομερούς ή απόλυτης καταγραφής, δοκιμάσαμε 20 κρασιά από τις περισσότερο ή λιγότερο «άγνωστες» ερυθρές ποικιλίες και μοιραζόμαστε μαζί σας τις εντυπώσεις μας.
Ανάμεσά τους το αρωματικό Μοσχόμαυρο, παιδί της Δυτικής Μακεδονίας, όπου λέγεται και Μοσχόγκαλτσο, που η χάρη του έφτασε μέχρι τη Θράκη, αλλά και ο Τσαπουρνάκος, που τελικά αποδείχθηκε ότι ταυτίζεται με το Cabernet Franc του Μπορντό, φερμένος ίσως στο Βελβεντό της Κοζάνης με τα γαλλικά στρατεύματα του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Ακόμα, το Βραδυανό από τη Βόρεια Εύβοια, που ξαναζωντάνεψε χάρη στον Κώστα Βρυνιώτη, αλλά και η Μαυροκουντούρα, ένας κλώνος της αιγαιοπελαγίτικης Μανδηλαριάς, χαμένος στους παλιούς αμπελώνες της Κύμης, που ήρθε στο προσκήνιο χάρη στον Απόστολο Μούντριχα.
Από την «κιβωτό» των νησιών του Αιγαίου έρχεται το σπάνιο Χυδηριώτικο (από το ομώνυμο χωριό) της Λέσβου, που λέγεται επίσης και Καλλονιάτικο, από το όνομα της γνωστής κωμόπολης, ενώ από την Τήνο, το Κουμαριανό –καταγεγραμμένο επισήμως ως Κουμάρι– εντυπωσιάζει με τις δυνατότητές του. Ο αμπελώνας της Σαντορίνης, που κάποτε φιλοξενούσε περισσότερες από 40 διαφορετικές ποικιλίες, δείχνει τις δυνατότητές του στα κόκκινα με το Μαυροτράγανο, το οποίο πλέον κάνει καριέρα και εκτός νησιού.
Η άλλη «κιβωτός», το Ιόνιο, φέρνει τον Αυγουστιάτη, μια ποικιλία που τελικά αποδείχθηκε ότι ταυτίζεται με τη Μαυροδάφνη, αλλά και το δυναμικό Βερτζαμί από τη Λευκάδα, όπως και το κερκυραϊκό Σκοπελίτικο, το οποίο, όπως δηλώνει το όνομά του, έφτασε κάποτε στο νησί από τη Σκόπελο, αλλά ο καθηγητής Δημ. Σταύρακας θεωρεί ότι πρόκειται για την ποικιλία Λημνιό.
Ακόμα, το Κόνιαρο ή Κοϊνιάρικο από τις Σέρρες, όπου μάλλον έφτασε από το Ικόνιο (Konya στα τουρκικά) στην ενδοχώρα της Μικράς Ασίας, το βαλκανικό Μαυρούδι από τη Θράκη, η Βολίτσα και το Μαύρο Καλαβρυτινό από την ορεινή Αχαΐα, το Μούχταρο από τη Θήβα και το Βλάχικο από τα Ιωάννινα συμπληρώνουν αυτό το ενδιαφέρον «μωσαϊκό».
Παλιές ποικιλίες καλλιεργούνται εντατικά την τελευταία δεκαετία ή λίγο παραπάνω, αν και για κάποιες η πορεία ξεκίνησε αρκετά νωρίτερα.
Magoutes Μοσχόμαυρο 2023
Ερυθρός Ξηρός Σιάτιστα ΠΓΕ Δ. Διαμάντης – Γ. Παπαγεωργίου
Από τον ορεινό αμπελώνα στη Σιάτιστα, οι Δ. Διαμαντής και Γ. Παπαγεωργίου προτείνουν μια πολύ ελκυστική εκδοχή της τοπικής ποικιλίας Μοσχόμαυρο. Φωτεινό κόκκινο χρώμα και εκφραστική μύτη, με κυρίαρχα τα άνθη και τα κόκκινα φρούτα, σε φόντο πιπεριάς, νοτισμένης γης και μπαχαρικών. Κομψό και ντελικάτο στο στόμα, με διακριτικές τανίνες, καλό φρούτο, ζωντάνια και διάρκεια.
Τιμή: περίπου 21€
Μεθυμναίος Χυδηριώτικο ’22
Ερυθρός Ξηρός Λέσβος ΠΓΕ Ιωάννης Λάμπρου
Το Χυδηριώτικο, με τη «φροντίδα» του Γιάννη Λάμπρου, αποτυπώνει με σαφήνεια τα ηφαιστειογενή εδάφη της δυτικής Λέσβου, απ’ όπου προέρχεται. Κόκκινο-ρουμπινί χρώμα μέσης πυκνότητας, με ελαφρές κεραμιδί ανταύγειες. Εκφραστική μύτη, όπου τα κόκκινα φρούτα εναλλάσσονται με περάσματα βοτάνων, σάρκας, δέρματος, βανίλιας και ορυκτών. Μεσαίου όγκου στο στόμα, με ήπιες τανίνες, καλό φρούτο, οξύτητα και πικάντικο τελείωμα.
Τιμή: περίπου 15,50€
Μαύρο Καλαβρυτινό 2025
Ερυθρός Ξηρός Αχαΐα ΠΓΕ Οινοποιείο Τετράμυθος
Ένας από τους κρυμμένους «θησαυρούς» της ορεινής Αχαΐας, που γνωρίσαμε χάρη στο οινοποιείο Τετράμυθος. Μας άρεσε το λαμπερό ρουμπινί χρώμα του με τις πυκνές ιώδεις ανταύγειες, αλλά και η γεμάτη φρεσκάδα μύτη του, όπου ξεχωρίζουν τα ζουμερά κόκκινα φρούτα σε πικάντικο φόντο. Κομψό και χαριτωμένο στο στόμα, με λεπτές τανίνες, νεανική οξύτητα, καλό φρούτο και μέση διάρκεια.
Τιμή: περίπου 16€
Βλάχικο 2021
Οίνος Ερυθρός Ξηρός Ιωάννινα ΠΓΕ Οινοποιείο Ζοίνος
Ο πολύ δραστήριος Συνεταιρισμός της Ζίτσας προτείνει μια εκδοχή του «τοπικού» Βλάχικου, που ξεχωρίζει για το βαθυκόκκινο, μέσης πυκνότητας, χρώμα και την εκφραστική μύτη του, όπου δίπλα στα χαρακτηριστικά για την ποικιλία αρώματα του μαύρου πιπεριού προστίθενται εκείνα του ξερού δαμάσκηνου, της βιολέτας και της βανίλιας. Φινετσάτο στόμα, με ευγενικές, διακριτικές τανίνες, επίμονο φρούτο, οξύτητα και διάρκεια.
Τιμή: περίπου 17,50€
Στη Ρίζα του Βουνού 2023
Οίνος Ερυθρός Ξηρός Ζάκυνθος ΠΓΕ Οινοποιείο Γράμψα
Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες παρουσίες του Αυγουστιάτη, από το Λαγοπόδο της Ζακύνθου. Βαθυκόκκινο, πυκνό χρώμα και αρώματα που παραπέμπουν σε ζουμερά κόκκινα φρούτα, πασχαλιά και πράσινη πιπεριά, ενώ το πέρασμα από δρύινο βαρέλι προσθέτει μια αύρα μαύρου πιπεριού, δέρματος και βανίλιας. Γεμάτο και θερμό στο στόμα, με στιβαρές αλλά αριστοκρατικές τανίνες, πλούσιο φρούτο και μακρύ τελείωμα.
Τιμή: περίπου 19,50€
Κουμαριανό 2023
Ποικιλιακός Οίνος Ερυθρός Ξηρός Βαπτιστής Μωραΐτης
Μια από τις πολλές, σχεδόν ξεχασμένες, ποικιλίες σταφυλιών των Κυκλάδων επανακάμπτει με αξιώσεις χάρη στο οινοποιείο Βαπτιστής της Τήνου. Χρώμα λαμπερό ρουμπινί, μέσης πυκνότητας. Ανθικά αρώματα σε πρώτη ανάγνωση παίζουν με καραμέλα κεράσι και φράουλα σε μπαχαρένιο φόντο. Μεσαίου όγκου στο στόμα, ισορροπεί όμορφα ανάμεσα στις ευγενείς τανίνες, στο νεύρο και το φρούτο. Μακρύ, διακριτικά θερμό, τελείωμα.
Τιμή: περίπου 26€
Vol*itsa
Οίνος Ερυθρός Ξηρός Επίτραπέζιος Οινοποιείο Τετράμυθος
Η μαύρη Βολίτσα, παλιά ποικιλία της ορεινής Αχαΐας, που ξαναζωντανεύει χάρη στο οινοποιείο Τετράμυθος, δίνει ένα χαριτωμένο, ανάλαφρο κρασί με ζωηρό ρουμπινί χρώμα και λίγες μοβ πινελιές. Γλυκά αρώματα φρούτων όπως τα κεράσια και τα φραγκοστάφυλα, λουλουδιών και μαύρου πιπεριού. Λεπτό σώμα, ευλύγιστο, με διακριτικές τανίνες που μόλις γίνονται αντιληπτές, ζωηρή οξύτητα, φρουτώδη αρώματα και καλή διάρκεια.
Τιμή: περίπου 20€
Αυγουστιάτης 2020
Οίνος Ερυθρός Ξηρός Ηλεία ΠΓΕ Κτήμα Μερκούρη
Το ιστορικό οινοποιείο της Ηλείας δημιουργεί εδώ και χρόνια τη δική του εκδοχή του Αυγουστιάτη. Βαθυκόκκινο χρώμα με διακριτικές βυσσινί πινελιές. Ευχάριστα αρώματα στη μύτη, που κινούνται ανάμεσα σε ώριμα κόκκινα και μαύρα φρούτα, φίνα μπαχαρικά, σάρκα και σοκολάτα. Μεσαίου –ίσως και λίγο παραπάνω όγκου στο στόμα, με καλοσχηματισμένη τανική δομή, λεπτή οξύτητα, καλό φρούτο και διάρκεια.
Τιμή: περίπου 19€
Μούχταρο 2024
Οίνος Ερυθρός Ξηρός Θήβα ΠΓΕ Κτήμα Μουσών
Το Κτήμα Μουσών και η οικογένεια Ζαχαριά έχουν συνδέσει το όνομά τους με τη διάσωση αυτής της σπάνιας τοπικής ερυθρής ποικιλίας. Χρώμα βαθύ πορφυροκόκκινο με ιώδεις ανταύγειες και πυκνό φρούτο στη μύτη, με περάσματα μαρμελάδας κεράσι, φράουλας, φραγκοστάφυλου, μέντας και βανίλιας. Γεύση όπου επικρατεί η αρμονία και η φινέτσα, με ευγενικές τανίνες, αισθητή οξύτητα, φρούτο και θερμό τελείωμα.
Τιμή: περίπου 23€
Rossiu di Munte Βλάχικο 2022
Ερυθρός Ξηρός Ιωάννινα ΠΓΕ Κτήμα Αβέρωφ
Η τουλάχιστον 12μηνη παλαίωση σε δρύινα γαλλικά βαρέλια προσθέτει όγκο και πολυπλοκότητα σε αυτή την εκδοχή του Βλάχικου που υπογράφει το Κτήμα Αβέρωφ. Λαμπερό κόκκινο χρώμα με ελαφρές μοβ πινελιές. Ευχάριστη «μύτη», όπου πίσω από το «τυπικό» μαύρο πιπέρι στοιχίζονται αρώματα βιολέτας, φραγκοστάφυλου, βύσσινου και βανίλιας. Φινετσάτο στο στόμα, αρμονικό, με μαλακές τανίνες, ζωντάνια, φρούτο και διάρκεια.
Τιμή: περίπου 35€
Fine Mavroudi 2022
Ερυθρός Ξηρός Άβδηρα ΠΓΕ Anatolikos
Από τα πιο ενδια φέροντα δείγματα του θρακιώτικου αμπελώνα, αυτό το «καθαρόαιμο» Μαυρούδι, που παλαίωσε για 18 μήνες σε δρύινα βαρέλια. Βαθύ πορφυρό χρώμα, συμπαγές. Σύνθετο μπουκέτο αρωμάτων, σε τόνους ξερού δαμάσκηνου, μαρ μελάδας φραμπουάζ, ευκάλυπτου, δέρ ματος, καπνού και μπαχαρικών, σε λεπτό «στρώμα» ξύλου. Γεμάτη και θερμή γεύση, με αριστοκρατικές τανίνες, άφθονο φρούτο, λογισμένη οξύτητα και μακρά επίγευση.
Τιμή: περίπου 30€
Τσαπουρνάκος 2023
Ερυθρός Ξηρός Βελβεντός ΠΓΕ Κτήμα Βογιάντζη
Ο Τσαπουρνάκος (ή αλλιώς Cabernet Franc), από το Κτήμα Βογιατζή, παλαιωμένος σε δρύινα βαρέλια, δίνει ένα κρασί με βαθύ πορφυροκόκκινο συμπαγές χρώμα και πολυεπίπεδη παρουσία στη μύτη, όπου ξεχωρίζουν φρούτα του δάσους σε μαρμελάδα, γλυκόριζα, μέντα, πράσινη πιπεριά, σοκολάτα, βανίλια και μπαχαρικά. Σαρκώδες στο στόμα, με νεαρές ακόμα τανίνες, ζουμερό φρούτο, πυκνή δομή, οξύτητα και μακρύ τελείωμα.
Τιμή: περίπου 22€
ΟΜΜΑ Βραδυανό 2022
Ερυθρός Ξηρός Εύβοια ΠΓΕ Βρυνιώτης
Η τοπική ποικιλία της Βόρειας Εύβοιας γεμίζει με ένταση το ποτήρι μας, αφού παλαίωσε για 12 μήνες σε γαλλική δρυ. Χρώμα βαθύ ρουμπινί. Πασχαλιά, ώριμα δαμάσκηνα, μαρμελάδα κεράσι, ρίγανη, δέρμα, μπαχαρικά και βανίλια στη μύτη. Στο στόμα σφιχτές, επίμονες, νεαρές ακόμα τανίνες, συνδυάζονται με νεύρο, συμπύκνωση, φρούτο και πολύ μακρύ τελείωμα, δίνοντας σοβαρές υποσχέσεις για το μέλλον.
Τιμή: περίπου 47€
Iconio 2018
Ποικιλιακός Οίνος Ερυθρός Ξηρός Οινοποιείο Οίνωψ
Η σπάνια ερυθρή ποικιλία Κόνιαρο, στα χέρια του Νίκου Καρατζά δίνει ένα ενδιαφέρον κρασί με γκρενά χρώμα, όπου «παίζουν» κεραμιδί ανταύγειες και εξελιγμένο μπουκέτο αρωμάτων σε τόνους ξερού δαμάσκηνου, μαρμελάδας κεράσι, μέντας, ευκάλυπτου, δέρματος και καφέ, σε φόντο δρυός. Μεσαίου –παρά κάτι– όγκου στο στόμα, με τανίνες που διατηρούν νεανικές αιχμές, νεύρο, μέτριο φρούτο και καλή διάρκεια.
Τιμή: περίπου 78€
Μαυροκουντούρα 2022
Οίνος Ερυθρός Ξηρός Εύβοια ΠΓΕ Κτήμα Αβάντις
Η ευβοιώτικη «παραλλαγή» της Μανδηλαριάς του Αιγαίου αναδείχθηκε χάρη στον Απόστολο Μούντριχα, που μας προσφέρει και το πιο ενδιαφέρον δείγμα της. Χρώμα πορφυρό, πυκνό, μαζί με ένα σύνθετο αρωματικό μπουκέτο, με σαφή παρουσία του ξύλου, αλλά και μαρμελάδας δαμάσκηνου, γλυκού κεράσι, φραμπουάζ, βοτάνων, δέρματος και μόκας. Σφιχτή τανική δομή στο στόμα, με καλό φρούτο και οξύτητα, ένταση, πολυπλοκότητα και μακρύ τελείωμα.
Τιμή: περίπου 20€
Μαυροτράγανο 2023
Ερυθρός Ξηρός Κυκλάδες ΠΓΕ Χατζηδάκη
Βαδίζοντας στα ίχνη του αείμνηστου Χα ρίδημου Χατζηδάκη, οι επίγονοί του προτείνουν αυτή τη γοητευτική έκφραση του Μαυροτράγανου, ίσως την πιο φιλική του δύστροπου σταφυλιού. Χρώμα πορφυρό, με ελαφρές ιώδεις ανταύγειες. Εκφραστική μύτη σε τόνους φραμπουάζ, κερασιού, ιβίσκου, βοτάνων, καραμέλας και βανίλιας. Γεμάτο και πλούσιο στο στόμα, με «γυαλισμένες» αλλά αισθητές τανίνες, ωραίο φρούτο, ικανή οξύτητα και μακρύ, «ορυκτό», τελείωμα.
Τιμή: περίπου 65€
Βερτζαμί 2022 Καρσανίκος
Ερυθρός Ξηρός Λευκάδα ΠΓΕ Γ. Ρεκατσινας
«Απόηχος» μάλλον της βενετσιάνικης παρουσίας, το Βερτζαμί καλ λιεργείται σχεδόν αποκλειστικά στη Λευκάδα. Παλιοί, ξερικοί αμπελώνες στα 550 μέτρα, σύγχρονη οινοποίηση και 12μηνη παλαίωση σε δρύινα βαρέλια διαμορφώνουν αυτό το βαθυκόκκινο κρασί, με αρώματα μαύρων φρούτων του δάσους, καραμέλας κεράσι, ευκάλυπτου, πιπεριάς, μέντας και δρυός. Μαλακό στο στόμα, με ήπιες τανίνες, τονισμένη οξύτητα, φρούτο και διάρκεια.
Τιμή: περίπου 25€
Βερτζαμί 2019
Ποικιλιακός Οίνος Ερυθρός Ξηρός Αντωνόπουλου Α.Ε.
Παρότι οι Αμπελώνες Αντωνόπουλου καταπιάνονται πολλά χρόνια με το λευκαδίτικο Βερτζαμί, σπάνια το εμφιαλώνουν μόνο του. Χρώμα λαμπερό ρουμπινί και ενδιαφέρουσα μύτη, όπου ξεχωρίζουν αρώματα φραγκοστάφυλου, φράουλας, κερασιού, σαφράν, πεύκου, αλλά και φρυγανισμένου ψωμιού και κακάο από το άγγιγμα του βαρελιού. Κομψό και ισορροπημένο στο στόμα, με ωραία ενσωματωμένες τανίνες, αισθητή οξύτητα και μακρύ, πικάντικο τελείωμα.
Τιμή: περίπου 40€
Butiero Σκοπελίτικο 2022
Ποικιλιακός Οίνος Ερυθρός Ξηρός Pontiglio
Παλιά, ξερικά, αυτόριζα κλήματα στη Λευκίμη και 12μηνη παραμονή σε δρύινα βαρέλια για το μοναδικό μέχρι στιγμής ερυθρό κρασί από Σκοπελίτικο της Κέρκυρας. Χρώμα βαθυκόκκινο, μέσης πυκνότητας. Αρωματική σύνθεση με περάσματα βιολέτας, μαύρων φρούτων, πάστας ελιάς και ψημένου ψωμιού σε γήινο φόντο. Μεσαίου όγκου στο στόμα, με σφιχτές και λίγο στεγνές τανίνες, λεπτή οξύτητα και υπόπικρο, λόγω τανινών, τελείωμα.
Τιμή: περίπου 15€
Μαυροτράγανο 2022
Οίνος Ερυθρός Ξηρός Κυκλάδες ΠΓΕ Άρ. Καραμολέγκος
Η άποψη του Αρτέμη Καραμολέγκου για το Μαυροτράγανο φέρνει στο ποτήρι ένα κρασί με αρκετά πυκνό βαθυκόκκινο χρώμα και ελκυστική αρωματική σύνθεση στη μύτη, με πρωταγωνιστές βύσσινο, καραμέλα κεράσι, γλυκόριζα, φραγκοστάφυλα και καφέ σε φόντο δρυός, ορυκτών και πικάντικων μπαχαρικών. Δύναμη και θέρμη στο στόμα, με πυκνή δομή, στιβαρές τανίνες, διακριτική οξύτητα, φρούτο και μακρύ, «ορυκτό» τελείωμα.
Τιμή: περίπου 40€
Δείτε επίσης
20 ελληνικά Cabernet Sauvignon
