Έναν ριζικό ανασχεδιασμό του ελληνικού αγροτικού τομέα πρότεινε ο ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Πειραιώς, Μιλτιάδης Νεκτάριος, κατά την ομιλία του στην 4ο Cantina Academy, θέτοντας ως κεντρικό στόχο την ένταξη της ελληνικής γεωργίας στις πλέον προηγμένες αγροτικές οικονομίες διεθνώς μέχρι το 2050. «Η 4η Βιομηχανική Επανάσταση αποτελεί την ‘αναγκαία συνθήκη’ για την αναγέννηση του αγροτικού τομέα» υπογράμμισε.
Το σχέδιο το οποίο παρουσίασε ο ομότιμος καθηγητής απαντά σε τρεις κομβικές προκλήσεις: τη γήρανση του πληθυσμού, την κλιματική αλλαγή και την ανασύνθεση της παγκοσμιοποίησης. Η βασική φιλοσοφία είναι σαφής: για να παραμείνουν οι αγρότες στην ύπαιθρο και να αναπτυχθούν, πρέπει να διασφαλίζονται δύο προϋποθέσεις: η απορρόφηση της παραγωγής τους και η μείωση της μεταβλητότητας του εισοδήματός τους.
Σύμφωνα με τον Μιλτιάδη Νεκτάριο, ο στρατηγικός σχεδιασμός στηρίζεται σε δύο θεμελιώδεις παρεμβάσεις: Την ίδρυση, οργάνωση και λειτουργία μίας Τοπικής Αγροτικής Εταιρίας σε κάθε Δήμο και ενός Φορέα Αγροτικών Εξαγωγών.
Οι Τοπικές Αγροτικές Εταιρίες θα λειτουργούν ως σχήματα Σύμπραξης Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ), με μορφή Ανώνυμης Εταιρίας. Οι αγρότες θα μπορούν να εισφέρουν γη, εξοπλισμό και άλλα περιουσιακά στοιχεία -είτε ως κυριότητα είτε ως χρήση- αποκτώντας μετοχική συμμετοχή, εισόδημα και ασφαλιστική κάλυψη. Προβλέπεται ενιαίο μοντέλο εταιρικής διακυβέρνησης και δωρεάν παροχή οργανωτικών και ψηφιακών υποδομών.
Παράλληλα, ο Φορέας Αγροτικών Εξαγωγών, επίσης σε μορφή ΣΔΙΤ, θα αναλάβει τη συγκέντρωση, μεταποίηση και εξαγωγή της παραγωγής, με τη δημιουργία διεθνούς brand για τα ελληνικά αγροτικά προϊόντα. Στόχος είναι η προσφορά «επαρκών τιμών» στους παραγωγούς, μέσω εξάλειψης των μεσαζόντων και ενίσχυσης της προστιθέμενης αξίας.
Έξι δράσεις για τη μεταρρύθμιση της παραγωγής
Στην πρώτη διετία προβλέπεται η υλοποίηση έξι κρίσιμων δράσεων:
- Δημιουργία «Χάρτη Άριστων Καλλιεργειών» ανά Δήμο, με βάση εδαφολογικά, περιβαλλοντικά και οικονομικά κριτήρια.
- Επιλογή των πλέον προηγμένων διεθνών τεχνολογιών παραγωγής.
- Επιστημονική επικαιροποίηση των δεδομένων από το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών.
- Υποκατάσταση εισαγωγών σε εξοπλισμό και εφόδια μέσω εγχώριας παραγωγής.
- Τυποποιημένο μοντέλο Τοπικής Αγροτικής Εταιρίας.
- Δημιουργία εξειδικευμένων στελεχών μέσω αναβάθμισης της επαγγελματικής εκπαίδευσης.
Στην έναρξη του τρίτου έτους προβλέπεται η ίδρυση Συντονιστικού Φορέα Αγροτικών Υποδομών, με τη συμμετοχή του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, του Φορέα Εξαγωγών και των 13 Περιφερειών.
Κεντρικό εργαλείο του νέου μοντέλου αποτελεί η συμβολαιακή γεωργία. Μέσω ετήσιων συμβάσεων, ο Φορέας Εξαγωγών θα δεσμεύεται για την απορρόφηση της παραγωγής, ενώ οι αγρότες θα δηλώνουν ποσότητες και τιμές. Το σύστημα θα περιλαμβάνει:
- Πανελλαδικό δίκτυο συγκέντρωσης και 2-3 εργοστάσια μεταποίησης.
- Ασφαλιστική κάλυψη εισοδήματος (σε συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα).
- Πρόσβαση σε τραπεζική χρηματοδότηση.
- Ευνοϊκή προμήθεια εφοδίων.
- Συνεχή γεωπονική υποστήριξη.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην αναδιοργάνωση του συστήματος αγροτικών ασφαλίσεων. Ο στόχος είναι η εξασφάλιση ασφαλιστικής κάλυψης έως 3 δισ. ευρώ, ώστε να μειωθεί δραστικά η ετήσια μεταβλητότητα των εισοδημάτων. Προτείνεται σύμπραξη του ΕΛΓΑ με ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρίες και δημιουργία κοινοπραξίας (POOL), κατά το πρότυπο της Ισπανίας.
Η πρόταση αντλεί έμπνευση από το ισπανικό μοντέλο αγροτικών ασφαλίσεων, όπου ο κρατικός οργανισμός ENESA συνεργάζεται με την ασφαλιστική κοινοπραξία Agroseguro και περίπου 20 ιδιωτικές εταιρίες. Το σύστημα προσφέρει ενιαία ασφαλιστήρια, γενικευμένη κάλυψη κινδύνων και σημαντικές κρατικές επιδοτήσεις ασφαλίστρων.
Τα στοιχεία δείχνουν θεαματική αύξηση των ασφαλισμένων εκτάσεων και παραγωγής τις τελευταίες δεκαετίες, ενώ η διακύμανση των αποτελεσμάτων εξομαλύνεται μέσω ειδικών αποθεματικών (Equalization Reserve) και κρατικής αντασφάλισης.
Ένα νέο παραγωγικό μοντέλο
Το τελικό συμπέρασμα της πρότασης είναι σαφές: Η 4η Βιομηχανική Επανάσταση αποτελεί την «αναγκαία συνθήκη» για την αναγέννηση του αγροτικού τομέα, ενώ η επαρκής και σύγχρονη οργάνωση των αγροτικών ασφαλίσεων αποτελεί την «ικανή συνθήκη».
Η υλοποίηση ενός τέτοιου σχεδίου φιλοδοξεί να διπλασιάσει τις εξαγωγές, να ενισχύσει την αποκέντρωση, να δημιουργήσει χιλιάδες νέες θέσεις εργασίας και να μετατρέψει την ελληνική ύπαιθρο σε πυλώνα βιώσιμης ανάπτυξης για τις επόμενες δεκαετίες.
Ποιος είναι ο Μιλτιάδης Νεκτάριος
Ο Μιλτιάδης Νεκτάριος είναι καθηγητής Ασφαλιστικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς, με μακρά ακαδημαϊκή, διοικητική και επαγγελματική εμπειρία στον χώρο της κοινωνικής ασφάλισης και της ιδιωτικής ασφαλιστικής αγοράς.
Κατά την περίοδο 2022–2023 διετέλεσε επικεφαλής ερευνητικής ομάδας για την εκπόνηση της «Στρατηγικής για τη Γήρανση του Πληθυσμού». Στο παρελθόν υπηρέτησε ως Διοικητής του ΙΚΑ την περίοδο 1999–2004, συμβάλλοντας καθοριστικά στη διαχείριση και τον εκσυγχρονισμό του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης.
Επιπλέον, διετέλεσε Διευθύνων Σύμβουλος της Εθνικής Ασφαλιστικής από το 1993 έως το 1999, καθώς και Διευθύνων Σύμβουλος της Χρηματιστηριακής Βορείου Ελλάδος την περίοδο 1991–1993. Παράλληλα, κατείχε τη θέση του Προέδρου της Ένωσης Ασφαλιστικών Εταιριών Ελλάδος (1993–1996) και του Προέδρου της ΑΕΔΑΚ Ασφαλιστικών Οργανισμών την περίοδο 2000–2004.
Το έργο του χαρακτηρίζεται από τη σύνδεση της ακαδημαϊκής γνώσης με την άσκηση πολιτικής και διοίκησης στον ευρύτερο τομέα της ασφάλισης και της κοινωνικής προστασίας.
