Η κουζίνα είναι ένας από τους πιο ζωντανούς χώρους ενός σπιτιού. Εκεί συναντιούνται τα μέλη της οικογένειας, λέγονται ιστορίες, μεταφέρονται μνήμες και συχνά αποκαλύπτονται πλευρές της καθημερινότητας που μένουν αθέατες. Αυτή ακριβώς τη διάσταση επιχειρεί να φωτίσει το podcast «Κουζίνες… Μια ταινία που δεν γυρίστηκε ποτέ» της σκηνοθέτιδας Μαρίας Χατζηγιάννη, το οποίο συμμετέχει στο διαγωνιστικό τμήμα podcast του Διεθνούς Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης.
Τρεις ιστορίες γυναικών με φόντο την κουζίνα
Το podcast κινείται ανάμεσα στο ντοκιμαντέρ και τη μυθοπλασία, παρουσιάζοντας τρεις διαφορετικές ιστορίες που έχουν ως κοινό σημείο αναφοράς τον χώρο της κουζίνας. Μέσα από αφηγήσεις διαφορετικών ηλικιών και εμπειριών, ο χώρος αυτός αναδεικνύεται άλλοτε ως τόπος μνήμης και φροντίδας και άλλοτε ως χώρος όπου παγιωμένες κοινωνικές αντιλήψεις για τον ρόλο της γυναίκας εξακολουθούν να υπάρχουν.
Η πρώτη ιστορία γεννήθηκε από μια πραγματική συνάντηση της σκηνοθέτιδας στη Γεωργία. Εκεί, μια γυναίκα ποντιακής καταγωγής αφηγείται τη ζωή της μέσα από το φαγητό και τις μνήμες που κουβαλά. Στη συνέχεια, ακούμε άλλες δύο ιστορίες: μια γυναίκα μέσης ηλικίας, που «μεγάλωσε» μέσα στην κουζίνα και μια νεότερη γυναίκα που συνειδητοποιεί πως, ακόμη και για τις νεότερες γενιές, ο χώρος αυτός εξακολουθεί να λειτουργεί ως τόπος ευθύνης και αόρατης εργασίας.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Όταν η κουζίνα γίνεται μέρος της αφήγησης
Η Μαρία Χατζηγιάννη αντιμετωπίζει το podcast με κινηματογραφικό τρόπο. «Θα ήθελα αυτό το ηχητικό ντοκιμαντέρ να το ακούσει κανείς σαν μια ταινία μικρού μήκους, χωρίς εικόνα. Σαν η οθόνη να χάλασε ξαφνικά και ο ακροατής πλέον να ακούει μόνο», εξηγεί. Για εκείνη, ο χώρος αποτελεί πάντα τον βασικό άξονα της αφήγησης: «Όλες μου οι ιστορίες λέγονται μέσα από τον χώρο και μετά έρχονται και μπαίνουν σε αυτόν οι χαρακτήρες».
Αυτή η προσέγγιση αποτυπώνεται και στους ήχους που ακούμε. Μια βρύση που στάζει, το ρολόι τοίχου, κουτάλια και κατσαρόλες που μετακινούνται, ένα μωρό που κλαίει, ομιλίες. Ένα ηχητικό περιβάλλον που ενεργοποιεί μνήμες και δημιουργεί εικόνες στον ακροατή. Μνήμες, που όλοι μάς έχουμε από την προετοιμασία του φαγητού στην κουζίνα. Στην πρώτη ιστορία, η αφηγήτρια περιγράφει τοπικά πιάτα από τη γεωργιανή και ποντιακή κουζίνα, ενώ περιγράφει δυσκολίες που πέρασε. Το φαγητό έτσι λειτουργεί ως συνδετικός κρίκος ανάμεσα σε διαφορετικές εποχές και γενιές. «Ήθελα να ξεκινήσω με το φαγητό σαν βάση», αναφέρει η Μαρία. «Το φαγητό αποτελεί για πολλούς ανθρώπους τρόπο επικοινωνίας και κοινής εμπειρίας. Προσωπικά και για μένα είναι ένα μέσο ευχαρίστησης των δικών μου ανθρώπων».
Παρότι το podcast αγγίζει δύσκολες πλευρές της γυναικείας εμπειρίας, στο τέλος αφήνει μια αίσθηση ελπίδας. Όπως λέει η ίδια, «ό,τι κι αν συνέβη μέσα σε αυτό τον χώρο που ονομάζεται κουζίνα, πάντα μένει η ελπίδα ότι η επόμενη γενιά θα τα καταφέρει καλύτερα».
Το podcast στο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης
Η παρουσία του podcast στο φεστιβάλ εντάσσεται στο διαγωνιστικό τμήμα των podcast. Όπως σημειώνει η Δήμητρα Νικολοπούλου, υπεύθυνη Επικοινωνίας και Τμήματος Podcast του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης και του Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης: «Το τμήμα podcast του Φεστιβάλ ξεκίνησε ως μία προσπάθεια εξερεύνησης ενός είδους που αναπτύσσεται ταχύτατα και που έχει ένα μοναδικό προσόν: να βρίσκεται κοντά μας διαρκώς, μέσα σε μία καθημερινότητα γρήγορη και απαιτητική. Τόσο στο διαγωνιστικό όσο και στο πρόγραμμα Nexus ψάχνουμε αφηγήσεις που συνομιλούν με τον κινηματογράφο, που δεν διστάζουν να καταπιαστούν με επίκαιρα ζητήματα που μας αφορούν όλους και που ανοίγουν έναν δημιουργικό διάλογο με όλες τις μορφές τέχνης».
Σ’ αυτό το πλαίσιο, το podcast «Κουζίνες… Μια ταινία που δεν γυρίστηκε ποτέ» επιχειρεί να μετατρέψει έναν καθημερινό χώρο σε αφηγηματικό καμβά, όπου προσωπικές ιστορίες, πολιτισμικές μνήμες και κοινωνικά ζητήματα συναντιούνται γύρω από ένα τραπέζι.
Aκούστε το podcast
Δείτε επίσης
Μαρίν Γκοτιέ: Πώς μια σχολική τάξη στο Παρίσι έγινε κουζίνα πολιτισμών
