Οι πετροσωλήνες θεωρούνται από κάποιους «σπάνιος θαλασσινός μεζές». Στην πραγματικότητα όμως πρόκειται για ένα αυστηρά προστατευόμενο είδος, του οποίου η αλιεία και η πώληση απαγορεύονται εδώ και χρόνια στην Ελλάδα και σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο λόγος δεν είναι μόνο η προστασία του ίδιου του οργανισμού, αλλά και η τεράστια καταστροφή που προκαλεί η συλλογή του στον θαλάσσιο βυθό.
Οι πετροσωλήνες δεν μαζεύονται όπως τα μύδια ή τα στρείδια. Ζουν μέσα σε βράχους και για να αφαιρεθούν, σπάνε κομμάτια του πυθμένα με λοστούς, σφυριά ή άλλα εργαλεία. Αυτό σημαίνει ότι μαζί με το οστρακοειδές καταστρέφεται ολόκληρο το μικροοικοσύστημα της περιοχής.
Τι είναι οι πετροσωλήνες;
Οι πετροσωλήνες (Lithophaga lithophaga) είναι δίθυρα μαλάκια που μοιάζουν εξωτερικά με στενόμακρα μύδια. Το όνομά τους σημαίνει κυριολεκτικά «αυτός που τρώει πέτρα», επειδή ζουν ανοίγοντας μικρές κοιλότητες μέσα σε ασβεστολιθικούς βράχους.
Αναπτύσσονται πολύ αργά. Σε ορισμένες περιπτώσεις χρειάζονται ακόμη και 15 έως 35 χρόνια για να αποκτήσουν μέγεθος κατάλληλο για κατανάλωση. Αυτό σημαίνει ότι οι πληθυσμοί τους δεν μπορούν να αναπληρωθούν εύκολα όταν υπεραλιεύονται.
Δείτε επίσης
Μύδια, στρείδια κι άλλα όστρακα: Πώς τα καθαρίζουμε και τα μαγειρεύουμε σωστά στο σπίτι
Τι λέει η νομοθεσία
Η αλιεία, η εμπορία και η διακίνησή τους απαγορεύεται επίσημα από την ευρωπαϊκή και ελληνική νομοθεσία. Η αλιεία τους απαγορεύεται βάσει του Π.Δ. 268/1985 και της Κοινοτικής Νομοθεσίας (Κανονισμός ΕΚ 1967/2006), καθώς η μέθοδος αλίευσής τους απαιτεί την καταστροφή των ασβεστολιθικών βράχων, προκαλώντας μη αναστρέψιμη ζημιά στα παράκτια οικοσυστήματα.
Σύμφωνα με τον Κανονισμό ΕΚ 1967/2006: «Απαγορεύεται η αλίευση, η διατήρηση επί του σκάφους, η μεταφόρτωση, η εκφόρτωση, η αποθήκευση, η πώληση και η έκθεση ή προσφορά προς πώληση πετροσωλήνων (Lithophaga lithophaga) και σωληνοφόρων οστράκων (Pholas dactylus)».
Επιπλέον, το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, στο έγγραφο 2259/36357/29-3-2017, αναφέρει: «Απαγορεύεται σε όλη την επικράτεια η αλίευση, η διατήρηση επί του σκάφους, η μεταφόρτωση, η αποθήκευση, η πώληση και η έκθεση ή η προσφορά για πώληση των ειδών Lithophaga lithophaga (πετροσωλήνας ή λιθοδόμος ή χουρμάς), Pholas dactylus και Pinna nobilis (πίνα)».
«Το εν λόγω έγγραφο έχει κοινοποιηθεί σε όλες τις αρµόδιες Υπηρεσίες και τους Φορείς, δόθηκαν οδηγίες για ευρεία ενηµέρωση όλων (αλιέων, καταναλωτών, εµπόρων, καταστηµαταρχών εστίασης κ.τ.λ.) και παρατέθηκαν τηλεφωνικοί αριθµοί της προαναφερθείσας ∆ιεύθυνσης Ελέγχου Αλιευτικών ∆ραστηριοτήτων και Προϊόντων, της Γενικής ∆ιεύθυνσης Αλιείας, του ΥΠΑΑΤ, για άµεση επικοινωνία και ενηµέρωσή της από οποιονδήποτε, είτε υπηρεσιακό παράγοντα, είτε απλό πολίτη, µόλις αντιληφθεί παράνοµες δραστηριότητες που σχετίζονται µε τα προαναφερθέντα προστατευόµενα είδη» όπως έχει ενημερώσει το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, στη διάρκεια συζήτησης σχετικής ερώτησης στη Βουλή.
Δείτε επίσης
Από τον γερμανό μέχρι το λεοντόψαρο: Ποια είναι τα «νέα» ψάρια της Μεσογείου
Γιατί η συλλογή τους καταστρέφει τον βυθό
Το μεγάλο πρόβλημα είναι ο τρόπος αλίευσης. Οι πετροσωλήνες δεν αποκολλώνται εύκολα από τον βράχο γιατί βρίσκονται κυριολεκτικά μέσα του. Για να συλλεχθούν, σπάνε ολόκληρα κομμάτια βυθού. Έτσι:
- καταστρέφονται βραχώδεις σχηματισμοί που χρειάστηκαν δεκαετίες ή και αιώνες για να δημιουργηθούν,
- χάνονται φύκια, σφουγγάρια και μικροοργανισμοί,
- διαταράσσεται η βιοποικιλότητα της περιοχής,
- ο βυθός χρειάζεται πάρα πολλά χρόνια για να επανέλθει.
Σε αρκετές περιοχές της Μεσογείου, οι επιστήμονες περιγράφουν εικόνες βυθών που μοιάζουν κυριολεκτικά «σκαμμένοι» ή «βομβαρδισμένοι» από την παράνομη συλλογή πετροσωλήνων.
Υπάρχει και θέμα ασφάλειας τροφίμων
Επειδή η διακίνησή τους είναι παράνομη, οι πετροσωλήνες δεν περνούν από επίσημο υγειονομικό έλεγχο. Όπως και άλλα οστρακοειδή, μπορούν να συσσωρεύσουν βακτήρια, ιούς ή θαλάσσιες τοξίνες από μολυσμένα νερά. Άρα, όταν σερβίρονται σε κάποιο τραπέζι ή ταβέρνα, ο καταναλωτής δεν γνωρίζει από πού προέρχονται, πότε αλιεύθηκαν, αν συντηρήθηκαν σωστά ή αν έχουν ελεγχθεί υγειονομικά.
Γιατί εξακολουθούν να θεωρούνται «εκλεκτός μεζές»;
Οι πετροσωλήνες συνδέθηκαν για χρόνια με την έννοια του σπάνιου και του «παράνομου» θαλασσινού μεζέ. Η δυσκολία συλλογής τους και η περιορισμένη διαθεσιμότητα δημιούργησαν γύρω τους μια σχεδόν μυθοποιημένη εικόνα, ιδιαίτερα σε ορισμένες παραθαλάσσιες περιοχές της Μεσογείου. Σήμερα όμως, η κατανάλωσή τους θεωρείται από πολλούς περιβαλλοντικά ανεύθυνη πρακτική, καθώς πίσω από κάθε πιάτο πετροσωλήνων συνήθως κρύβεται ένας κατεστραμμένος βυθός.
Το βασικό που πρέπει να θυμόμαστε
Οι πετροσωλήνες δεν είναι ένα ακριβό ή δυσεύρετο θαλασσινό. Είναι ένα προστατευόμενο είδος που συνδέεται άμεσα με την καταστροφή του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Αυτός είναι ο βασικός λόγος που δεν πρέπει να τους τρώμε, ακόμη κι αν συνεχίζουν να εμφανίζονται παράνομα σε ορισμένα τραπέζια.
Δείτε επίσης:
Τσιροσαλάτα: Πώς φτιάχνεται ο παραδοσιακός θαλασσινός μεζές με το καπνιστό σκουμπρί
Σαλάχι: Ένας υποτιμημένος θαλασσινός μεζές – Πώς τρώγεται και τι να προσέχουμε
Πώς αποψύχουμε τις κατεψυγμένες γαρίδες και πώς τις μαγειρεύουμε σωστά
Γαρίδες, καραβίδες, καβούρια, αστακοί: Οδηγός για καθάρισμα και σωστό μαγείρεμα
