Τα τελευταία χρόνια τα μαζικά και απρόσωπα σερβίτσια δίνουν τη θέση τους σε χειροποίητα κεραμικά που φέρνουν χαρακτήρα, υφές και μια φιλόξενη αίσθηση στο καθημερινό γεύμα. Η κεραμίστρια Νατάσσα Καλογεροπούλου, από το Kerameio Ceramic Studio στη Σέριφο, εξηγεί γιατί ένα πιάτο ή ένα μπολ μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο που απολαμβάνουμε το φαγητό.
Η σχέση της με τον πηλό ξεκίνησε το 2007 και ήταν έρωτας με την πρώτη ματιά. «Ήταν τόση πολλή η ησυχία που ένιωσα μέσα μου μόλις έπιασα το υλικό». Η μετακίνηση στη Σέριφο ήρθε μέσα στα χρόνια της κρίσης. «Κάθε φορά που έφευγα από το νησί στεναχωριόμουν. Οπότε όταν αποφάσισα να φύγω από την Αθήνα, είπα να έρθω στον τόπο που αγαπούσα».
Γιατί επιστρέφουν τα χειροποίητα κεραμικά;
Για τη Νατάσα τα σκεύη φαγητού δεν έχουν μια δεδομένη αισθητική. Ο σχεδιασμός ενός αντικειμένου δεν είναι ποτέ γραμμικός. Άλλοτε είναι ο ίδιος ο πηλός που την οδηγεί, άλλοτε ένα λάθος. Εμπνέεται από εικόνες, βιβλία, και την καθημερινότητα. «Μπορεί να δω κάποιον να περπατάει στον δρόμο και να μου έρθει μια ιδέα», εξηγεί. Και φυσικά από τον τόπο, που δεν λειτουργεί απλώς ως έμπνευση, αλλά διαπερνά το σύνολο της δουλειά της. «Νομίζω ότι όποιος βλέπει τα κεραμικά μου καταλαβαίνει ότι σχετίζομαι με τις Κυκλάδες».
Τα χρώματα στα κεραμικά της είναι άμεσα συνδεδεμένα με το νησί. Από το σπασμένο λευκό, όπως τα ασβεστωμένα σπίτια, μέχρι το μπλε του Αιγαίου, η σύνδεση με τη Σέριφο είναι άμεση στα χρώματα. Περνάει, όμως, και στη φόρμα.
Σε σπίτια με περιορισμένο χώρο, «μια στοίβα από πιάτα μπορεί να γίνει μια σύνθεση πάνω στον πάγκο». Όπως εξηγεί, επιθυμεί τα αντικείμενά της να λειτουργούν και ως μικρά γλυπτά. Τα κουζινικά σκεύη δεν παύουν να είναι χρηστικά, αλλά κουβαλούν μέσα τους μια μορφολογική ένταση, που έρχεται απ’ αλλού. Ίσως γι’ αυτό τα μπολ και τα βάζα συγκαταλέγονται στα αγαπημένα της δημιουργήματα. Τη συγκινούν οι καμπύλες, η αίσθηση ότι λειτουργούν σχεδόν σαν χούφτες, σαν να αγκαλιάζουν το φαγητό.
Η υφή παίζει επίσης καθοριστικό ρόλο σ’ ένα αντικείμενο. «Το γυάλωμα μπορεί να αλλάξει τελείως ένα κομμάτι», με την εμπειρία να μην είναι μόνο οπτική, αλλά και σωματική. Η ίδια πάντως επιλέγει να κινείται ανάμεσα και στις δύο κατευθύνσεις.
Το φαγητό λειτουργεί ως οδηγός και καθορίζει το ύψος, την καμπύλη, το άνοιγμα της φόρμας. Μ’ αρέσει να σκέφτομαι πώς θα ξεκουράζεται το φαγητό πάνω στο πιάτο.
Η κεραμική, όπως λέει, είναι μια μικρή σπαζοκεφαλιά, καθώς πρέπει να λαμβάνει υπόψη πολλούς παράγοντες ταυτόχρονα: από τη λαβή ενός σκεύους μέχρι την αποθήκευση. Η χρηστικότητα, με άλλα λόγια, δεν έρχεται δεύτερη και κάθε λεπτομέρεια επηρεάζει τον σχεδιασμό. Γιατί εξίσου σημαντικός με το φαγητό είναι και η ευκολία του ατόμου, που θα χρησιμοποιήσει το αντικείμενο.
Ποια η διαφορά ανάμεσα σε επαγγελματικά και οικιακά σκεύη;
Η σύνδεση φόρμας και χρήσης γίνεται πιο εμφανής στη διαφορά μεταξύ επαγγελματικών και οικιακών σκευών. Στη σχεδίαση των κεραμικών γοητεύεται από τη συνεργασία με τους σεφ. Παράλληλα, υπάρχουν τεχνικές απαιτήσεις: αντοχή, χρήση σε επαγγελματικό πλυντήριο και φούρνο, εύκολη στοίβαξη.
Γιατί το χειροποίητο ανεβάζει την καθημερινότητα;
Στο καθημερινό κεραμικό έρχεται στο προσκήνιο και η ανομοιομορφία του χειροποίητου. Δεν δουλεύει με καλούπια, έτσι η διαφοροποίηση είναι αναπόφευκτη. «Όπως ακριβώς τίποτα δεν είναι τέλειο στη φύση, δεν μπορεί να είναι και τέλειο στα κεραμικά». Η αγάπη της για τα επιτραπέζια σκεύη προκύπτει και από το γεγονός ότι το χειροποίητο βάζει την τέχνη στην καθημερινότητα. «Το να πίνεις τον καφέ σου σε ένα χειροποίητο κεραμικό, αλλάζει την ποιότητα ζωής».
Σε μια εποχή όπου η διαδικασία φαίνεται εύκολη μέσα από τα social media, η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Η διαδικασία είναι αργή και απαιτητική: στέγνωμα, πρώτο ψήσιμο, δεύτερο ψήσιμο, χρόνος στο καμίνι. «Μετρήσαμε με τους συνεργάτες μου ότι ένα κομμάτι το πιάνουμε 32 φορές μέχρι να ολοκληρωθεί». Έτσι, ο πηλός δεν επιτρέπει βιασύνη: «έχει κανόνες που πρέπει να σεβαστείς».
Τα κεραμικά της αποπνέουν μια αίσθηση απλότητας, ανεμελιάς. Κουβαλούν λίγο από το καλοκαίρι της Σερίφου, στο design τους. Σαν να σερβίρουν στο πιάτο μας λίγο από το ελληνικό καλοκαίρι.
Φωτογραφίες: Francis Amiand
Δείτε επίσης
